Stevig pakket aan maatregelen in aanpak zorgfraude: meer controles en strengere screening

Het kabinet constateert dat zorgfraude steeds vaker verweven raakt met georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. Criminele netwerken gebruiken zorgorganisaties niet alleen om geld weg te sluizen, maar ook voor witwassen, uitbuiting van kwetsbare personen en andere vormen van georganiseerde criminaliteit. Publiek zorggeld gaat daardoor verloren en de de kwaliteit en veiligheid van zorg kan onder druk komen te staan. Minister Sterk publiceerde daarover een Kamerbrief.

Het kabinet wil voorkomen dat malafide aanbieders überhaupt toegang krijgen tot zorggeld. Nieuwe en herstartende zorgaanbieders zullen daarom strenger worden gescreend. Deze screening richt zich op kwaliteit, rechtmatigheid en integriteit.

Minister Mirjam Sterk: “De gevolgen van zorgfraude zijn enorm: mensen krijgen niet de zorg waar zij recht op hebben, zorgmedewerkers belanden in onveilige situaties en gemeenschapsgeld verdwijnt in de zakken van fraudeurs en criminelen. Daarbij zien we een zorgwekkende verschuiving van individuele fraude naar georganiseerde misdaad in de zorg. Dat is schokkend en volstrekt onacceptabel. Daarom gaan we strenger controleren, sneller ingrijpen en investeren we in opsporing en handhaving.”

Belangrijke voorstellen van de minister zijn:
• uitbreiding van de vergunningsplicht naar meer zorgaanbieders, mogelijk ook zelfstandigen en onderaannemers;
• verplichte Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor bestuurders, eigenaren en toezichthouders;
• strengere toelatingseisen voor aanbieders die werken met middelen uit de Zorgverzekeringswet, Wet langdurige zorg, Jeugdwet en persoonsgebonden budgetten;
• meer fysieke controles bij risicovolle nieuwe aanbieders.

Meer inzet van Wet Bibob en fysieke controles

Het kabinet wil bovendien de Wet Bibob vaker inzetten zorgfraude te bestrijden. Met de Wet Bibob kunnen overheden onderzoeken of risico bestaat dat vergunningen, subsidies of opdrachten worden misbruikt voor criminele activiteiten. De verhoogde inzet moet voorkomen dat criminelen via zorgorganisaties toegang krijgen tot publieke middelen.

Naast preventie wordt ook ingezet op een stevigere handhaving:
• uitbreiding van de capaciteit van toezichthouders;
• extra middelen voor de Nederlandse Arbeidsinspectie;
• versterking van het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie;
• snellere opsporing en vervolging van fraudeurs;
• meer mogelijkheden om onterecht verkregen zorggeld terug te halen.

Betere samenwerking en gegevensdeling

Gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren, toezichthouders en opsporingsdiensten moeten beter informatie kunnen delen. Verdachte patronen kunnen daardoor eerder worden ontdekt en fraudeonderzoeken kunnen effectiever verlopen. De aanpak wordt ondersteund met structurele extra financiering. De beschikbare middelen lopen op tot ongeveer €50 miljoen per jaar vanaf 2030. Deze middelen zijn afgesproken in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

Verwachte gevolgen

Voor bonafide zorgaanbieders betekent dit waarschijnlijk meer eisen bij toetreding, meer screening en mogelijk extra administratieve verplichtingen. Het kabinet acht deze maatregelen nodig om te voorkomen dat criminelen misbruik maken van het zorgstelsel en om het vertrouwen in de zorg te beschermen.
De kernboodschap van de brief is: fraude bestrijden door malafide aanbieders eerder te weren, meer informatie te delen, harder op te sporen en meer middelen beschikbaar te stellen voor toezicht en handhaving.